|
|
|
|
|
|
En Çok Okunan Yazılar
 
Son Eklenen Yazılar

- YÖNETİCİ OLMAK YA DA OLMAMAK (107 kez okundu)

- HEDİYE (395 kez okundu)

- Sİ Sİ YAPMAK NE Kİ? (375 kez okundu)

- NE DESEK BOŞ (369 kez okundu)

- ANLAŞILIR VE NET OL (378 kez okundu)

- GÜNAYDIN (363 kez okundu)

- BİR DAKİKA (360 kez okundu)

- NASİHAT‪ (443 kez okundu)

- KAYBEDİLEN ZAMAN MI? (344 kez okundu)

- ZEKA KARTI (360 kez okundu)

TÜRKÇE KONUŞALIM MI?


"Bülbülün çektiği dili belasıdır." Atasözü

Akşam büyük şehrin farlarla aydınlatılmış korku tünelleri gibi trafiğine daldığımızda elimiz radyoya gider. Sevdiğimiz kanalda sevdiğimiz bir müzik yoksa kanal kanal gezerken bir ses bizi durdurur.  Belki daha önce hiç dinlemediğimiz bir ses... Sesin rengi bir gökkuşağı gibi sarar etrafımızı bizi işten, trafik canavarının kucağından alır ışığın yormadığı seslerin birbirine karışmadığı bir salonun kırmızı yumuşak koltuğuna götürür. Haluk Bilginer, Ali Poyrazoğlu, Can Gürzap, Çetin Tekindor, Müşfik Kenter, Rüştü Asyalı, Geveze ve diğerleri... Tek tek kelimelerin hatta harflerin tınısını veren, diyaframını iyi kullanan ve bizi bizden alan bu konuşmayı yapan kişilerin sırları bakın neler? Evet, güzel konuşan insanların aldığı ilk eğitim nefes alma ve diyaframı kullanmaktır. Onlar konuşurken nasıl nefes aldıklarını hissedemeyiz. Develerin çölü geçerken hörgüçlerinden kullandığı su gibi... Aldıkları nefesi diyaframda depolayıp bir solukta uzun cümlelerin sonuna ulaşırlar.

Mikrofonik sese sahip insanların hepsi doğuştan bu özelliğe sahip midir? Hayır. Biz üç türlü ses çıkartabiliriz. Göğüs sesi, gırtlak sesi ve yüz bölgesi yani tınlaşım bölgesi. Hamama girince hem terleriz hem de şarkı söyleriz. Çünkü sesimiz yankı yapar ve tınısı artar. İşte yüzümüzde tıpkı bir hamam veya bir mağara gibi yapıya sahiptir. Yanak, sinüs ve alın boşluklarımıza çarpan sesimiz yankı yapar. Ağzınızda sıcak bir yumurta varmış gibi ses çıkartmayı deneyin lütfen.(Tamer Aykut hocam her şan dersimizde bıkmadan söyler.) 

‘’Dil konuşur, insan dile uyduğu kadar konuşur.’’

Bundan birkaç yıl önce bir arkadaşım heyecanla geldi ve ‘’Ben ‘’dikisiyon’’ kursundan sertifikamı aldım dediğinde çok gülmüştüm. Elbette kara mizah yapıyordu. Diksiyon gibi Türkçemize giren yabancı kelimeler ve yaptığımız taklitlerle dilimizi bozduğumuzun farkına varmamız gerekir. Amerikan aksanı ile Türkçe konuşan insanları hiç dinlediniz mi? Zincirbozan filminde Amerikan elçisini Türkçesini dinlemenizi isterim. Evet, Türkçeyi öğrenmeye çalışan bir İngiliz, Alman gibi ana dilimiz Türkçeyi konuşmak istiyoruz. Türkçe sözlerin gücü, inceliği ve çeşitliliği tartışılmazdır. Türkçeyi iyi konuşmak için Türkçeyi benimsememizi ön koşul olarak görüyorum.

‘’Karamanoğlu Mehmet Bey, Konya'da idareyi ele almış ve hemen tellâl çağırtmış ve o tarihten sonra, ki güzel bir bahar günüymüş; dükkânda, dergâhta, bargâhta, hülâsa her yerde, Türkçeden başka bir dil konuşulmayacağını emretmiş!.. 

Yunus; "Hay Allah'ım, yüce Allah'ım, dedi kendi kendine, şu güzel dile sahip çıkan bir bey oldu nihayet!... 

Dilerim bundan böyle Türkçenin önü açık olur.’’

Diksiyon Nedir? 
Seslerin amaca uygun olarak söyleniş ve yazılışlarını, vurgu ve tonlamayı anlatan bilgilerin tümü diyebiliriz. (Diksiyon, Konuşma Sanatı/ Yavuz Özdem)

‘’Hava kurşun gibi ağır
Bağır bağır bağırıyorum
Koşun kurşun eritmeye çağırıyorum.‘’  Nazım Hikmet

Lütfen bunu okuyunuz. Duyar gibiyim yazıldığı gibi okudunuz.
Türkçe yazıldığı gibi okunan bir dil değildir. Fransızca, Arapça gibi yazıldığı gibi okunmaz.

‘’Hava kurşun gibi a:r
Ba:r Ba:r ba:rıyorum
Koşun kurşun eritmiye ça:rıyorum.’’ 

Türkçe konuşurken “Ğ” söylenmez. Yumuşak G’ den bir önceki sesli harf yarım uzatılarak söylenir. (a:r gibi))Peki, “Ğ” başka nasıl okunur. Eğer ince düz ünlülerde sonra gelirse Y’ye dönüşür.

Eğlenmek-Eylenmek, eğreti gelin-eyreti gelin, değirmen gülü-deyirmen gülü gibi.

Eğer O,Ö ünlülerinden sonra gelirse “Ğ”, V’ye dönüşür.

Öğüt vermek-övüt vermek,oğmak-ovmak gibi.

Büyük Ünlü Uyumu, Küçük Ünlü Uyumu, Geniş Ünlü Daralması, Ünsüz Benzeşmesi gibi

Belli başlı kuralları öğrendiğimiz zaman Türkçeyi konuşurken büyük keyif alacağımıza inanıyorum.

Vurgu Nedir? Sözcüklerde bir hecenin daha baskılı söylenmesidir.
Hepimizin bildiği bir örnek vardır. Öğretmen zamanın padişahlarından birinin oğluna, derslerine çalışmayıp sınıfta haylazlık yapınca  ‘’Oku oğlum oku baban gibi eşek olma ‘’ demiş. Çocuk babasına ağlayarak öğretmen sana eşek dedi demiş. Huzura çağırılan öğretmen ‘’haşa devletlum Oku oğlum oku baban gibi, eşek olma dedim. Vurguyu yanlış yere yaparsanız ve virgülde küçük bir es vermezseniz dinleyicinin yanlış anlamasına neden olabilirsiniz.

Bebek eğer ilk heceye vurgu yaparsanız bir semt(İstanbul Boğazında Ortaköy, Kuruçeşme, Arnavut köy, Bebek) Bebek eğer son heceye vurguyu yaparsanız yeni doğmuş insan yavrusu. Daha birçok örnek verebiliriz.

Sözcük Vurgusu, Cümle Vurgusu ve Dize Vurgusu Berkitme Vurgusu, Ünlem Vurgusu kurallarını bildiğimiz zaman etkili ve doğru konuşma konusunda bir adım daha atmış oluruz.

Tonlama nedir?

Haksızlığa uğradığımızda, beklemediğimiz, bizi mutlu eden bir kişiyi karşılarken ve morali bozuk bir arkadaşımızı teselli ederken veya cesaretlendirirken nasıl konuşuruz? Lütfen bir düşününüz. 
Duygu ve düşüncelerimizi iletirken sesimizin taşıdığı sertlik, yumuşaklık, alçalma, yükselme gibi değişikliklere tonlama diyoruz. 
Düz bir metin veya bir şiir okurken yani yorumlamadan önce duygularımız ve düşüncelerimizle bu metni çözmeliyiz. 

Ses rengimiz, göz rengimiz gibi doğuştan gelen bir özelliktir. Değiştiremeyiz. Bununla birlikte alacağımız eğitimle güzel konuşabiliriz. 

Tonlamanın yanı sıra tane tane konuşursanız(Çok hızlı konuşanlar için uyarıdır.), doğru nefes alıp verirseniz, diyaframınızı kullanırsanız, sesinizi tınlaşım yani yüz bölgesine taşırsanız, diksiyon kurallarını uyarsanız, vurgulamalara dikkat ederseniz ve en önemlisi Türkçe konuşmaktan keyif alırsanız; çevrenizde aranan hoş sohbet biri olmanız kaçınılmazdır.

Unutmayınız bugüne kadar öğrendiğiniz ve uygulamasını yaptığınız her şey kolay olmadan önce zordu.

 

AHMET TEVFİK CERİTOĞLU

 
Telif Hakkı © TevfikCeritoglu.com